توانبخشی چیست ؟

تعریف توانبخشی

توانبخشی به مجموعه‌ای از کار های مختلفی گفته میشود که برای بیماران عزیز انجام میشود تا به سلامتی و بهبود قابل توجهی برسند. گرچه نکته مهم این است که امکان دارد به بهبودی کامل نرسند اما قطعا با درمان درست زندگی بهتری خواهند داشت.

اهداف توانبخشی

• ارتقای سلامت جسمانی و روانی فرد
• مستقل شدن فرد در زندگی خود
• بازگرداندن حرکات از دست رفته
• تقویت بدن و فعال کردن قسمت های بی حرکت در بدن

طبق گفته‌ی سایت بهداشت جهانی WHO :

• Rehabilitation is an essential part of universal health coverage along with promotion of good health, prevention of disease, treatment and palliative care.

• Rehabilitation helps a child, adult or older person to be as independent as possible in everyday activities and enables participation in education, work, recreation and meaningful life roles such as taking care of family.

• Globally, an estimated 2.4 billion people are currently living with a health condition that may benefit from rehabilitation.

معنی :

• توانبخشی یک بخش مهم و ضروری برای سلامت جهانی است و در کنار ترویج سلامت، پیشگیری از بیماری، درمان و… قرار دارد.
• توانبخشی به کودکان، بزرگسالان و سالمندان کمک می کند تا در فعالیت های روزانه تا حد امکان مستقل باشند و در آموزش، کار، تفریح و نقش های معنادار زندگی مانند مراقبت از خانواده مشارکت کنند.
• برآورد می شود که در سراسر جهان ۲.۴ میلیارد نفر با شرایطی سالم زندگی می کنند که ممکن است از توانبخشی بهره مند شوند.

تیم توانبخشی شامل چه متخصصانی است؟

فرآیند توانبخشی یک اقدام تک‌نفره نیست، بلکه یک کار تیمی تخصصی و بین‌رشته‌ای (Multidisciplinary) است. برای دستیابی به بهترین نتیجه، متخصصان مختلفی تحت نظارت پزشک با یکدیگر همکاری می‌کنند. اعضای اصلی این تیم عبارتند از:

• پزشک متخصص طب فیزیکی و توانبخشی (Physiatrist): مسئولیت تشخیص، مدیریت بالینی و تنظیم برنامه کلی درمان بیمار را بر عهده دارد.

• فیزیوتراپیست (PT): تمرکز بر بهبود توانایی‌های حرکتی، کاهش درد و بازگرداندن عملکرد سیستم اسکلتی-عضلانی.

• کاردرمانگر (OT): ارتقای استقلال بیمار در انجام فعالیت‌های روزمره زندگی (ADL) مانند غذا خوردن، لباس پوشیدن و حمام کردن.

• گفتاردرمانگر (SLP): ارزیابی و درمان اختلالات بلع، برقراری ارتباط کلامی و غیرکلامی و بهبود درک زبانی.

• ارتوزیست و پروتیزیست (تکنیکال ارتوپدی): طراحی و ساخت اندام‌های مصنوعی (پروتز) و وسایل کمکی حرکتی (ارتوز) جهت اصلاح ساختار بدن.

• روانشناس توانبخشی: حمایت از بیمار و خانواده او برای سازگاری با شرایط جدید و مقابله با چالش‌های روحی ناشی از معلولیت یا بیماری مزمن.

توانبخشی برای چه افرادی مناسب است ؟

 توانبخشی و یا تجهیزات توانبخشی معمولا برای افرادی که مادرزادی یا در هنگام تولد دچار مشکل میشوند یا سالمندان عزیزی که دچار بیماری های مزمن شده اند یا کسانی که در تصادفات آسیب میبینند و یا دچار سکته مغزی و قلبی می شوند مناسب میباشد.

انواع مختلف توانبخشی :

• فیزیوتراپی: با استفاده از تمرینات حرکتی و غیر تهاجمی و با دستگاه های مخصوص به بهبود عملکرد فرد آسیب دیده کمک میکند.
• کاردرمانی: با تمرینات مختلف کمک میکند تا فرد آسیب دیده مستقل تر باشد و با استفاده از تمرینات، حرکات از دست رفته خود را به دست بیاورد.
• گفتار درمانی:  یک روش درمانی و کمک کننده است برای بلعیدن راحت تر بیمار و درست ادا کردن کلمات و اذیت نشدن در هنگام حرف زدن .
• توانبخشی شناختی: یک روش روانشناختی است. افرادی که زوال عقل دارند یا به اختلال شناختی دچار هستند از این نوع درمان استفاده میکنند.

تفاوت درمان پزشکی (Cure) با توانبخشی (Rehabilitation) چیست؟

بسیاری از افراد فرآیند درمان دارویی یا جراحی را با توانبخشی اشتباه می‌گیرند. در درمان پزشکی متعارف، تمرکز اصلی پزشک بر از بین بردن علت بیماری یا علائم حاد آن است (مانند جراحی یک استخوان شکسته یا تجویز دارو برای عفونت). اما در توانبخشی، تمرکز بر بازگرداندن عملکرد و بهبود کیفیت زندگی فرد است؛ حتی اگر بیماری اصلی کاملاً ریشه‌کن نشده باشد. به عنوان مثال، پس از جراحی ارتوپدی، درمان جراح خاتمه یافته است، اما فرآیند توانبخشی آغاز می‌شود تا بیمار بتواند دوباره بدون لنگیدن راه برود.

تجهیزات توانبخشی:

• تجهیزات کمک کننده برای جا به جا کردن بیمار:

-واکر برای کسانی راه می روند اما تعادل کافی برای مستقل راه رفتن را ندارند.

–ویلچر برای کسانی که مشکلات نخاعی دارند یا راه رفتن برای آنها بسیار سخت است.

-عصا برای کسانی که تعادل نسبتا خوبی دارند یا دچار حادثه شده اند.

-پروتز و ارتز که شامل کفی طبی اسپلینت و دست و پای مصنوعی است که با توجه به نیاز فرد، توسط متخصص تجویز میشود.