تصویر شاخص تفکیک درب بطری برای دریافت ویلچر
درب بطری پلاستیکی برای ویلچر

یکی از اقدامات مفید و خلاقانه که توسط مردم شروع شده و هم به افراد دارای معلولیت و هم به محیط زیست کمک شایانی می کند، جمع آوری در بطری برای تهیه ویلچر است. این حرکت بشر دوستانه با هدف بازیافت مواد پلاستیکی و تامین مخارج و هزینه های خرید ویلچر برای افرادی که نیازمند هستند آغاز شده است و با همکاری خیریه ها و گروه های داوطلب مردمی گسترش یافته. در ادامه مطلب، به معرفی خیریه های فعال از این طرح بشر دوستانه و راه های مشارکت در این طرح می پردازیم.

مکان های تحویل درب بطری

توصیه مهم قبل از مراجعه: پیشنهاد می‌شود پیش از مراجعه حضوری، برای تأیید نهایی فعال بودن این مراکز با شماره تلفن ۰۲۱۴۵۰۱ تماس بگیرید یا از طریق بخش گفتگوی آنلاین وبسایت با خیریه نیکان ماموت در ارتباط باشید.

در ادامه، فهرست مراکز اصلی تحویل درب بطری به تفکیک نوع و شهر آورده شده است:

 مراکز تحویل درب بطری در تهران

نام مرکز / فروشگاهآدرس دقیق جهت مراجعه
دفتر مرکزی خیریه نیکان ماموتزعفرانیه، خیابان اعجازی، میدان اعجازی، طبقه فوقانی بانک سرمایه، ساختمان آصف، طبقه ۱، واحد ۱
هایپراستار شعبه پاسدارانتهران، چهارراه فرمانیه، نارنجستان هفتم، پلاک ۷، مجتمع پارک سنتر
هایپراستار شعبه تیراژهبزارگراه امام علی، خیابان شهید مدنی جنوبی، مجتمع تیراژه ۲
هایپراستار شعبه مرکزیخیابان شریعتی، قبل از پل صدر، پلاک ۱۶۹۸، طبقه سوم
هایپراستار شعبه صباخیابان کارگر جنوبی، پایینتر از میدان حر، مجتمع تجاری صبا طبقه منفی یک
هایپراستار شعبه باکریتهران، بزرگراه شهید ستاری، بلوار فردوس غربی، خیابان بهار جنوبی، خیابان ارم شرقی، انتهای اتوبان باکری جنوب
هایپراستار شعبه دیدارسعادت آباد، میدان بهروز، مجتمع دیدار
هایپراستار شعبه هدیشمیدان هروی، خیابان شمشاد، مجتمع هدیش مال، طبقه منفی یک
هایپراستار شعبه جماراننیاوران، خیابان جماران، مجتمع جم سنتر
هایپراستار شعبه کوروشاتوبان ستاری، مجتمع تجاری کوروش، طبقه منفی دو
هایپراستار شعبه لواسانلواسان، بلوار امام خمینی، کوچۀ بعد از مجتمع اسکای سنتر، کوچه گلها
هایپراستار شعبه اپالتهران، شهرک غرب، بلوار فرحزادی، میدان کتاب، مرکز تجاری اُپال
هایپراستار شعبه سیوانتهران، تهرانپارس، بین فلکه دوم و سوم تهرانپارس، نبش ۱۸۰ غربی، مجتمع تجاری سیوان
هایپراستار شعبه ایران مالانتهای اتوبان شهید همت (غرب)، اتوبان شهید خرازی، بازار بزرگ ایران
هایپرمی شعبه آجودانیهتهران، بلوار ارتش شرق به غرب، بلوار آجودانیه، شهید سباری، مجتمع عرش آجودانیه
هایپرمی شعبه فرشتهخیابان ولیعصر، خیابان شهید فیاضی، پلاک ۱۵۲، مجتمع تجاری اداری فرشته
هایپرمی شعبه تجریشتجریش، خیابان شهید غلام جعفری، پلاک ۳
هایپرمی شعبه قیطریهخیابان شریعتی، بالاتر از پل صدر، خیابان میرزاپور، خیابان طاهری، مجتمع تجاری سبحان
هایپرمی شعبه پارسهتهران، انتهای اتوبان همت، بلوار شهید اردستانی
هایپرمی شعبه طوبیتهران، اتوبان تهران کرج، بلوار کوهک، جنب خیابان نسیم ۱۶
فروشگاه رفاه شعبه پارک رویالخیابان شریعتی، تقاطع صدر و شریعتی، ضلع جنوب غربی پل صدر، ساختمان پارک رویال
فروشگاه رفاه شعبه میدان فلسطینمیدان فلسطین، ابتدای خیابان سرپرست، ستاد رفاه
فروشگاه رفاه شعبه پردیسپردیس، فاز ۳، بلوار سفیر امید، روبهروی بلوار معلم، جنب بوستان مقبرهالشهدا، مجتمع آتلانتیس
فروشگاه رفاه شعبه لوتوسنازی آباد، خیابان اکبر مشهدی، خیابان خدایاری، مجتمع لوتوس مال، طبقه ۲
فروشگاه رفاه شعبه آزادیمیدان آزادی، بزرگراه لشکری، کیلومتر ۱، جنب دفتر مرکزی کمیته امداد
فروشگاه رفاه شعبه تهرانپارسفلکۀ دوم تهرانپارس، مجتمع پارسیان، طبقه ۱
فروشگاه رفاه شعبه دیباجیخیابان دیباجی شمالی، جنب مسجدالرضا
فروشگاه شهروند بیهقیمیدان آرژانتین، جنب پارک سوار بیهقی
فروشگاه شهروند بوستانمیدان پونک، ابتدای خیابان میرزا بابایی، مجتمع تجاری بوستان
فروشگاه شهروند لویزانبزرگراه لشگرک مینی سیتی، خیابان ستاد نیروی زمینی، پایینتر از ستاد نیروی زمینی، مجتمع الماس ایران
فروشگاه شهروند تماسچیتگر، میدان ساحل، خیابان شمس تبریزی، خیابان نیما یوشیج، ساختمان فرانتیوم
فروشگاه اتکا شعبۀ مرکزیفلکه اول تهران پارس, بلوار پروین، بالاتر از پارس دارو
مراکز داوطلبی تایید شدهتهرانپارس (آقای نجفی)، شهرک غرب (خانم کریمی)، میدان آزادی (خانم پوربهروز)
سرای محله‌های فعالارم، تهرانسر، زعفرانیه، ساعی، گلستان، اراج، سنایی، پونک جنوبی، کوهک، جمالزاده، سرو آزاد، یوسف آباد، ایرانشهر، بهاران، وصال شیرازی، مجیدیه، امیرآباد
ایستگاه‌های مترو دارای مخزنایستگاه مترو میدان ولیعصر، ایستگاه مترو تربیت مدرس، ایستگاه مترو میدان کتاب، ایستگاه مترو میدان صنعت، ایستگاه مترو توحید، ایستگاه مترو شهید نواب
کانون‌های پرورش فکری کودکانکانون شماره ۲۷ (پیروزی)، شماره ۲۳ (خراسان)، شماره ۲۶ (ارتش شرقی)، شماره ۳۵ (خانی آباد نو)، شماره ۲۱ (نظام آباد) و کانون حجاب

 مراکز تحویل درب بطری در سایر شهرها

شهرنام مرکز / فروشگاهآدرس
کرماننمایندگی ماموتبزرگراه آیت الله هاشمی رفسنجانی، بعد از سعادت آباد، جنب کارخانه کرمانیت
اصفهانهایپراستار اصفهان سیتی سنتراصفهان، اتوبان شهید وحید دستگرد، مجتمع سیتی سنتر، واحد اداری هایپر استار
هایپراستار شعبه اصفهاناصفهان، خیابان گلستان، خیابان هسا، میدان حج، مجموعۀ تجاری تفریحی فدک
نمایندگی ماموتآقای ناظم
مرکز داوطلبیخانم نادریان
شیرازهایپراستار شعبه شیرازشیراز، روبهروی شهرک گلستان، مجتمع تجاری خلیج فارس
نمایندگی ماموتبلوار خلیج فارس، کیلومتر ۳، روبروی رادار هواپیما
اهوازهایپراستار پارک سنتراهواز، ملی راه، بلوار ساحلی شرقی، مجتمع پارک سنتر
هایپر استار خلیج فارساهواز، کیان آباد، خیابان یکم شرقی، مجتمع سیتی سنتر خلیج فارس
نمایندگی ماموتآقای قنبری
مشهدهایپر استار شعبه مشهدمشهد، خیابان جمهوری، بعد از چهارراه مقدم، باغ مشهد
نمایندگی ماموت ۱خیابان بهار، چهارراه لشکر، شماره ۲۳۲
نمایندگی ماموت ۲پایانه بار طرق، خیابان کارآفرین، روبه روی کارآفرین ۵
مرکز داوطلبیآقای کرمانی
تبریزنمایندگی ماموتبعد از پلیس راه تبریز، خیابان صوفیان، کیلومتر ۱۷ جاده تبریز-صوفیان، روبروی شهرک سرمایه گذاری خارجی
همداننمایندگی ماموتجاده کرمانشاه، نرسیده به پلیس راه جدید، روبروی پمپ بنزین سفینه غرب
قزوینهایپراستار نیایش قزوینقزوین، بلوار خامنه ای، جنب بیمارستان پاستور، مجتمع نیایش، طبقه منفی یک
نمایندگی ماموتکیلومتر پنج جاده قدیم تهران (بلوار ابوترابی)، روبروی نمایندگی سایپا دیزل
بوشهرنمایندگی ماموتبرازجان، ابتدای بزرگراه برازجان، دالکی، روبروی باربری خورشید
بندرعباسنمایندگی ماموت ۱کیلومتر ۳ جاده سیرجان، مجتمع آفتاب درخشان
نمایندگی ماموت ۲خون سرخ، جاده بعد از پالایشگاه آلومینیوم المهدی، میدان نفت ستاره
یزدهایپراستار شعبه یزدیزد، بلوار آزادگان، میدان صنعت، مجتمع خلیج فارس
نمایندگی ماموت ۱سرچشمه زارچ، خیابان مهدی، خیابان جوادالائمه، جنب شرکت گواه
نمایندگی ماموت ۲جاده قصرآباد، روبروی روستای شحنه
کرجهایپراستار شعبه اکومالکرج، رزکان نو، جادۀ مشکین دشت، مجتمع تجاری اکومال
فروشگاه رفاه شعبه محمد شهرجادۀ ماهدشت، بلوار امام خمینی، جنب بلوار خبرنگاران، مجتمع شریعت
فروشگاه رفاه شعبه BREM مهرشهرکرج، مهرشهر، بلوار ارم، نبش خیابان ۱۱۲، مجتمع سپهر، طبقه۱
هایپرمی شعبه عظیمیهعظیمیه کرج، بلوار آیت‌الله طالقانی، بالاتر از پل آزادگان، کوچۀ شجاعی
مرکز داوطلبیمیدان استاندارد، بلوار محیط زیست، اداره کل حفاظت محیط زیست استان البرز
ارومیههایپراستار شعبه ارومیهارومیه، میدان طریقت، مجتمع تجاری سیتادیوم
قمهایپراستار شعبه قمقم، بلوار الغدیر، بعد از شهرک پردیسان، مجتمع بازار شهر، طبقه منفی یک
مرکز داوطلبیآقای صدری
رباط کریمهایپراستار سارارباط کریم، چهار راه رباط کریم، به سمت میدان الغدیر، نرسیده به میدان الغدیر، مجتمع سارا، طبقۀ همکف
ملاردهایپراستار شعبه مارلیکجاده ملارد به سمت صفادشت، جنب امامزاده ابراهیم
سیرجانهایپراستار سیرجانسیرجان، بلوار زندینیا، مجتمع زیگورات
رشتمرکز داوطلبیآقای یوسفی
شهریارفروشگاه شهروند ایرانیانشهرستان شهریار، صفادشت، جاده شهریار
شهر ریفروشگاه شهروند شهر ریشهر ری، میدان حرم، میدان معلم، خیابان کریمی شیرازی، جنب میدان تره‌بار

خیریه های فعال در جمع آوری درب بطری برای تهیه‌ی ویلچر

در کشور عزیزمان ایران، چندین موسسه خیریه و کمپین مردمی به صورت فعال در زمینه جمع‌آوری درب بطری و تهیه ویلچر برای افراد دارای معلولیت و نیازمند فعالیت می‌کنند. این مراکز با فروش پلاستیک‌های جمع‌آوری‌شده به کارخانه‌های تفکیک، هزینه‌های لازم برای خرید تجهیزات حرکتی را تامین می‌کنند. در ادامه با معتبرترین نهادهای فعال در این طرح آشنا می‌شویم:

نام خیریه / کمپینوب‌سایت / صفحه رسمیتوضیحات تکمیلی و نحوه فعالیت
خیریه نیکان ماموتورود به سایت نیکان ماموتبزرگترین و فعال‌ترین نهاد ملی در این حوزه؛ طبق آمارهای این مجموعه برای تهیه هر ویلچر استاندارد به حدود ۳۰۰ تا ۵۰۰ کیلوگرم درب بطری نیاز است.
خیریه همتا مهرورود به سایت همتا مهراین خیریه با همکاری موسسه نیکوکاری رعد الغدیر، درب‌های پلاستیکی را از شهروندان جمع‌آوری کرده و به کارخانه‌های بازیافت تحویل می‌دهد.
کمپین مردمی مازندرانورود به سایت بامدادگروهی از شهروندان داوطلب و دغدغه‌مند مازندرانی که درب‌های پلاستیکی را جمع‌آوری کرده و عواید بازیافت آن را به خرید صندلی چرخ‌دار اختصاص می‌دهند.
انجمن خیریه آرینورود به سایت خیریه آریناین انجمن با اجرای پویش‌های مختلف، اقلام پلاستیکی فشرده را تفکیک کرده و درآمد حاصل از فروش آن را تماماً صرف خرید ویلچر می‌کند.
بنیاد نیکوکاری رعد الغدیرورود به سایت رعد الغدیراین بنیاد اعلام کرده است که با جمع‌آوری هر ۵۰۰ کیلوگرم درب بطری پلاستیکی، یک ویلچر نو تهیه شده و به توان‌یابان مناطق محروم اهدا می‌شود.
موسسه بازیافت امیدورود به سایت بازیافت امیداین مجموعه با نام «طرح بازیافت امید» و نصب جعبه‌های مخصوص در شهرهای مختلف و مکان‌های پرتردد، کار جمع‌آوری را برای شهروندان راحت‌تر کرده است.
مجتمع آموزشی هدف شیرازورود به سایت هدف شیرازاین مجتمع با اختصاص فضاهای فیزیکی مشخص در شیراز، بستری را فراهم کرده تا مردم بتوانند به راحتی بطری‌ها و درب‌های تفکیک‌شده خود را تحویل دهند.
نکته پایانی برای همراهان عزیز: این خیریه ها و سازمان ها، با جمع آوری درب های پلاستیکی و فروش آن ها به مراکز بازیافت،‌ هزینه های لازم برای تهیه ویلچر و سایر تجهیزات توانبخشی و حرکتی مورد نیاز افراد نیازمند و معلول را تامین می کنند. مشارکت در این طرح‌ها نه تنها به حفظ محیط زیست و زمین پاک کمک شایانی می‌کند، بلکه حرکتی موثر و همدلانه در حمایت از افراد نیازمند است. برای اطمینان از فعال بودن روش‌های دریافت و آخرین راهنمایی‌ها، حتماً پیش از اقدام حضوری، وب‌سایت رسمی این مراکز را بررسی کنید یا با آن‌ها در تماس باشید.

داستان درب های پلاستیکی و ویلچرها

شاید در قدم اول برایتان سؤال پیش بیاید که چرا از بین تمام زباله‌ها، اصلاً «درب بطری» برای این طرح انتخاب شده است؟ چه رازی پشت این قطعات کوچک پلاستیکی وجود دارد؟

چرا درب بطری؟ (راز علمی بازیافت پلاستیک‌های فشرده)

جنس پلاستیک درب بطری چیست؟

ماجرا این است که درب بطری‌های پلاستیکی (مثل درب نوشابه، آب‌معدنی، مایع شوینده، شامپو یا سس) از نوعی پلاستیک مرغوب، باکیفیت و بسیار فشرده به نام پلی‌اتیلن سنگین (HDPE) ساخته می‌شوند. این قطعات به دلیل ابعاد کوچکشان، در فرآیند عادی تفکیک زباله‌های شهری معمولاً نادیده گرفته می‌شوند، لای چرخ‌دنده‌های دستگاه‌های پسماند گیر می‌کنند و سر از طبیعت یا دفن زباله درمی‌آورند. اما اگر این درب‌ها از همان ابتدا تفکیک و یک‌جا جمع‌آوری شوند، به یک ماده اولیه فوق‌العاده ارزشمند و گران‌قیمت برای کارخانه‌های بازیافت تبدیل می‌شوند که خرید آن‌ها برای کارخانه‌ها کاملاً سودآور است.

تاریخچه پویش جمع‌آوری درب بطری در ایران (کمپین ۱۳۹۲)

این پتانسیل بزرگ زیست‌محیطی در سال ۱۳۹۲ جرقه یک حرکت بزرگ و ماندگار را در ایران زد. خانم جلالی با دیدن این چالش، تصمیم گرفت آستین‌ها را بالا بزند. او ابتدا به صورت فردی و سپس با همراه کردن نهادها و گروه‌های داوطلب، موفق شد در طول ۱۰ ماه نزدیک به یک تن درب پلاستیکی جمع‌آوری کند. قشنگ‌ترین جای ماجرا اینجا بود که این پویش پیر و جوان نمی‌شناخت؛ از دانش‌آموزان گرفته تا حتی کسانی که خودشان از ویلچر استفاده می‌کردند، در این مسیر هم‌قدم شدند.

کم‌کم این موج همدلی و فرهنگ‌سازی از تهران به شهرهای دیگر مثل یزد، کرمان، مشهد و اصفهان رسید. مردم با همکاری شهرداری‌ها و خیریه‌های محلی، سطل‌ها و کانتینرهای مخصوصی را در سطح شهر قرار دادند تا هر شهروند با پرتاب یک درب بطری کوچک، سهمی در خرید یک صندلی چرخ‌دار داشته باشد.

درآمد حاصل از بازیافت درب بطری چگونه تبدیل به ویلچر می‌شود؟

امروز این حرکت به یک چرخه کاملاً حرفه‌ای و سیستماتیک تبدیل شده است. وقتی شما این درب‌های کوچک را تفکیک می‌کنید و به مجموعه‌های معتبری مثل خیریه نیکان ماموت تحویل می‌دهید، آن‌ها محموله‌ها را به کارخانه‌های تخصصی بازیافت می‌فرستند. این پلاستیک‌های فشرده پس از ذوب و فرآوری، به وسایل کاربردی جدیدی مثل سبدهای میوه پلاستیکی یا قطعات صنعتی تبدیل می‌شوند.

یک نکته مهم در انتخاب تجهیزات حرکتی: عواید حاصل از این پویش‌ها معمولاً صرف خرید مدل‌های استاندارد می‌شود؛ اما در موارد خاص که توان‌یاب در ساختمان‌های بدون آسانسور زندگی می‌کند، تهیه و بررسی قیمت ویلچر پله رو می‌تواند چالش جابجایی در طبقات را به طور کامل حل کند.

در نهایت، ۱۰۰ درصد درآمد حاصل از فروش این محصولات بازیافتی، بدون واسطه صرف خرید تجهیزات توان‌بخشی برای معلولین نیازمند می‌شود. یک بازی دو سر برد واقعی؛ هم زمین نفس می‌کشد و هم لبخند بر لبان یک انسان می‌نشیند.

اینفوگرافی طرح جمعاوری درب پلاستیکی بطری

سوالات متداول

۱. آیا درب محصولات شوینده و آرایشی (مثل شامپو و مایع ظرفشویی) هم برای طرح ویلچر قبول است؟

بله؛ جنس تمام درب‌های پلاستیکی پیچ‌دار و فشرده (شامل درب نوشابه، آب‌معدنی، دوغ، شیر، انواع سس، مایع لباسشویی، ظرفشویی، شامپو و حتی قوطی قرص) از پلاستیک مرغوب HDPE است و در این طرح کاملاً پذیرفته می‌شود. تنها کافی است بخش پلاستیکی نرم یا فوم داخل برخی درب‌ها را جدا کنید.

۲. آیا قبل از تحویل درب‌ها، باید آن‌ها را بشوییم؟

شستشوی کامل لازم نیست، اما بسیار مهم است که درب‌ها کاملاً خالی، خشک و بدون آلودگی شدید یا چسبندگی باشند. وجود باقی‌مانده مواد غذایی یا مایعات باعث کپک زدن، بوی بد در انبار خیریه و در نهایت افت کیفیت بار بازیافتی می‌شود.

۳. من در شهری به جز شهرهای ذکرشده در لیست هستم، چطور می‌توانم درب‌ها را ارسال کنم؟

اگر در شهر شما مرکز تحویل رسمی وجود ندارد، می‌توانید درب‌ها را تا حد امکان جمع‌آوری کنید (مثلاً بالای ۵ کیلوگرم) و از طریق پست، تیپاکس یا باربری به آدرس «دفتر مرکزی خیریه نیکان ماموت در تهران» ارسال کنید. همچنین پیشنهاد می‌شود با مدارس، مساجد یا سرای محله شهر خود صحبت کنید تا یک ایستگاه جمع‌آوری محلی راه‌اندازی کنید.

۴. آیا خود بطری‌های پلاستیکی (پت) را هم در این مراکز تحویل می‌گیرند؟

خیر؛ جنس بدنه بطری‌ها (PET) با جنس درب آن‌ها (HDPE) متفاوت است. این مراکز و خیریه‌ها به‌دلیل محدودیت فضا در انبارداری، فقط درب بطری‌ها را که حجم کمتر و فشردگی بالاتری دارند جمع‌آوری می‌کنند. برای تحویل خود بطری‌ها باید به غرفه‌های بازیافت شهرداری (پسماند) مراجعه کنید.

۵. حداقل مقدار برای تحویل چقدر است؟ آیا برای چند عدد درب بطری هم می‌توان مراجعه کرد؟

هیچ محدودیتی برای حداقل تعداد وجود ندارد و شما حتی یک عدد درب بطری را هم می‌توانید به باکس‌های مستقر در هایپرمارکت‌ها یا ایستگاه‌های مترو بیندازید. اما اگر قصد مراجعه به دفاتر اصلی یا نمایندگی‌ها را دارید، بهتر است آن‌ها را در یک کیسه بزرگ جمع‌آوری کرده و سپس تحویل دهید تا فرآیند تفکیک راحت‌تر باشد.

۶. چگونه مطمئن شوم که این درب‌ها واقعاً تبدیل به ویلچر می‌شوند؟

خیریه‌های معتبری نظیر «نیکان ماموت» و «بنیاد رعد الغدیر» به صورت دوره‌ای، گزارش‌های شفافی از حجم بار فروخته شده به کارخانه‌های بازیافت و تعداد ویلچرهای خریداری و اهدایی را در وب‌سایت و شبکه‌های اجتماعی رسمی خود منتشر می‌کنند. شما می‌توانید برای اطمینان بیشتر، این گزارش‌ها را از طریق سایت هر مجموعه پیگیری کنید.

دلیل تغییر ارقام چیست؟ با توجه به نوسانات شدید ارزی و افزایش قیمت قطعات، تامین هزینه برای خرید مدل‌های پیشرفته‌تر مانند ویلچر برقی به حجم بسیار بیشتری از ضایعات بازیافتی نیاز دارد که این امر، ضرورت مشارکت مستمر شهروندان را دوچندان می‌کند.

سخن آخر

در آخر، این طرح نشان دهنده قدرت همبستگی و بشر دوستی در کنار حفظ محیط زیست است .هر عدد درب بطری که جمع آوری می شود، گامی کوچک برای کاهش زباله ها و کمک به یک شخص نیازمند است. بیایید با این حرکت ساده اما اثر گذار،‌هم محیط زیست و طبیعت پاک تری بسازیم و هم لبخندی بر لبان یک شخص نیازمند بنشانیم. شاید همین حرکت کوچک از جانب ما، تغییری بزرگ در زندگی شخص دیگری ایجاد کند.